«Περί βλάβης» και οι άχρηστοι…

Link

«Ένας άνθρωπος μπορεί να βλάψει τους άλλους είτε με τις πράξεις του είτε με τις παραλείψεις  του. Και στις δυο περιπτώσεις είναι υπόλογος για τη βλάβη που έχουν υποστεί».

Αυτά ανέφερε ο John Stuart Mill (1806-1873).

JSM 1aΤι εννοούμε όταν λέμε βλάβη;

Μερικά παραδείγματα είναι φυσική επίθεση, κλοπή από κάποιον, συναισθηματική κακοποίηση, να πληγώνεις τα αισθήματα του άλλου.

Ο Mill δήλωσε  ρητά ότι στις «βλάβες»  περιλαμβάνονται  εκτός από τις πράξεις και οι παραλείψεις π.χ. Βλάβη αποτελεί η   παράλειψη διάσωσης ενός παιδιού που πνίγεται, όπως και  η παράλειψη πληρωμής φόρων.

O φιλελεύθερος στοχαστής του 19ου αιώνα John Stuart Mill υπήρξε μέλος του Αγγλικού κοινοβουλίου. Φιλόσοφος και  πολιτικός οικονομολόγος είχε  ισχυρές απόψεις για την ελευθερία του ατόμου που διατύπωσε στο σχετικά σύντομο σύγγραμμα «Περί Ελευθερίας» (On Liberty, 1859) στο οποίο συμπεριλαμβάνεται και η αρχή «Περί βλάβης».

Ήταν ο  μεγαλύτερος γιος του Σκώτου φιλοσόφου James Mill, ο οποίος  ήταν οπαδός της Ωφελιμιστικής προσέγγισης του Jeremy Bentham, η  διατύπωση της οποίας είναι γνωστή ως η «αρχή της μεγαλύτερης ευτυχίας». Δηλαδή, κάποιος πρέπει να ενεργεί πάντοτε έτσι ώστε, σε λογικά πλαίσια, να προάγει συνολικά τη μεγαλύτερη ευτυχία μεταξύ των ανθρώπων. Ο James Mill εκπαίδευσε το γιό του πολύ αυστηρά. Δεν τον έστειλε σχολείο, αλλά προσέλαβε δασκάλους  στο σπίτι να του κάνουν μαθήματα. Δεν του επιτρεπόταν να χάνει χρόνο παίζοντας με φίλους,  κάτι για το οποίο ο John δεν συγχώρεσε ποτέ τον πατέρα του. Ο μικρός John αποδείχτηκε διάνοια, αφού σε ηλικία τριών ετών διδάχτηκε αρχαία Ελληνικά και  σε ηλικία  οκτώ ετών έμαθε Λατινικά και διάβαζε αρχαία συγγράμματα στην πρωτότυπη γλώσσα.

Ο John έκαμε την επανάστασή του από την καταπίεση του πατέρά του γύρω στα 18, όταν γνώρισε τη μελλοντική σύντροφο του  Harriet Taylor, η οποία άσκησε σημαντική επιρροή στο έργο και τις ιδέες του και τον ενέπνευσε στη συγγραφή του βιβλίου του «The Subjection of Women (1861)» («Για την Υποτέλεια των Γυναικών») υπερασπιζόμενος  τα δικαιώματα των γυναικών. Στο βιβλίο του μίλησε  για την ισότητα των δυο φύλων, ένα από τα πρώτα βιβλία που γράφτηκαν πάνω στο θέμα από άνδρα συγγραφέα.

Το βιβλίο του «Περί ελευθερίας»  (On Liberty) είναι ένα θεμελιώδες βιβλίο για  τα όρια και τον τρόπο εξουσίας που μπορεί νόμιμα να ασκηθεί από την κοινωνία πάνω στο άτομο. Στο βιβλίο αυτό αναπτύσσει το επιχείρημα  «Περί βλάβης», που λέει ότι οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να έχουν οποιαδήποτε συμπεριφορά επιθυμούν όσο δεν βλάπτουν άλλους. Το «Περί Ελευθερίας»  περιλαμβάνει και μια ένθερμη υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου διότι, όπως ισχυρίζεται, η ελεύθερη συζήτηση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πνευματική και κοινωνική πρόοδο. Η ελευθερία της έκφρασης προαγάγει την προσωπική ανάπτυξη των δεξιοτήτων του ανθρώπου καθώς και την πραγμάτωση του δυναμικού και της δημιουργικότητας του.

Επομένως, αφού στις «βλάβες»  περιλαμβάνονται  εκτός από τις πράξεις και οι παραλείψεις, όταν  αναλαμβάνει κάποιος μια υπηρεσία και δεν διορθώνει τα «στραβά» που υπάρχουν, δεν αποτελεί  δικαιολογία. Δεν απαλλάσσεται με τον ισχυρισμό ότι «έτσι τα βρήκα» διότι αυτό αποτελεί παράλειψη. Αν πάλι, μετά από χρόνια στη θέση,  δεν πήρε είδηση για τα «στραβά» της υπηρεσίας του, υπάρχει ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα. Είναι απλά άχρηστος και  δεν έπρεπε να κάθεται στην προνομιακή καρέκλα που κάθεται. Απλά αποδεικνύει ότι είναι ένα αδιάφορο άτομο χαμηλής νοημοσύνης χωρίς «γνώθι σ’αυτόν» με φιλοδοξίες δυσανάλογες  του επιπέδου και των ικανοτήτων  του. Ακόμα και ο τρόπος που προσπαθεί να δικαιολογηθεί κάποιος φανερώνει πρώτα το ήθος του και μετά το επίπεδο νοημοσύνης του.

Ας μην ακούμε τους διάφορους που εκπροσωπούν τα κόμματα  να ισχυρίζονται «έτσι τα βρήκαμε», διότι είχαν στη διάθεσή τους  χρόνια να τα αλλάξουν.

Τέλος, ας μην υποτιμούν τη δική μας νοημοσύνη.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*